تاریخزندیه

سلسله زندیه

چگونگی به قدرت رسیدن کریم خان زند

سلسله زندیه پس از سلسله افشاری در ایران سر کار آمد زندیها بخش کوچکی از طوایف بودند که در نواحی ملایر ساکن بودند و کار عمده آنها دامداری بود.
نادر شاه افشار بنیانگذار سلسله افشاریه بسیاری از زندیان را بخاک درگز کوچانی و آنها را در ناحیه ابیورد در مقابل ترکمانان قرارداد پدر کریم خان زند و صادق خان ایناق خان نام داشت که پس از فوت وی مادر آنان به زنی بوداغ خان که برادر ایناق خان بود درآمد.
زکی خان و اسکندر و نیز یک دختر مادر علیمرادخان ماحصل این ازدواج بودند.
خاندان زند به وسیله کریم خان پایه‌گذاری شد و در عهد لطفعلی زن آخرین پادشاه این سلسله منقرض گردید هرچند این سلسله دوام چندانی نداشت اما پلی بود که دولت صفویه را که حدود بیش از دو قرن بر ایران حکومت را به سلسله قاجاری پیوند داد و در حقیقت سلطنت این سلسله با عزت شروع و با عزت نیز به پایان رسید و پس از قتل نادرشاه توسط عمرای قزلباش ، هر کدام از سران سپاه وی در گوشه و کنار این مملکت سر به شورش نهادند.
عادلشاه  و ابراهیم خان افشار و نیز محمدحسن خان قاجار قسمت‌های شمالی ایران را از حدود کردستان تا سرحدات افغانستان میدان تاخت و تاز خود قرار داده بودند .

در نواحی جنوبی نیز طغیان هایی بود و حکام و ایلات بختیاری و زن در آنجا دم از استقلال می زدند در سال ۱۳۶۱ زمانی که شاهرخ در خراسان به تخت سلطنت جلوس کرد فتحعلی خان افشار بر فارس ابوالفتح خان بختیاری  بر اصفهان و محمد علی خان تکلو بر همدان حکومت می‌راندند.

مقارن همین ایام بود که محمدحسن خان قاجار در گرگان دست به جمع آوری سپاه زده و افرادی را از ایلات یموت و ترکمان بر دور خود خوانده چون شاهرخ توسط سیدمحمد کور و زندانی شد حکام دست‌نشانده وی در همدان و اصفهان سر به شورش نهادند و در شیراز جنبشی علیه و تعلیق خانه افشار پدید آمد که عاقبت موجب شد تا حکومت شیراز در سال ۱۳۶۳ به دست صالحان بیات افتد .

از آنجایی که اعیان و رجال شهر از در مصالحه و دوستی باوی در آمدن و با حکومت وی موافقت نمودند بدین‌ترتیب فارس از قلمرو حکومت شاهرخ‌خان خارج شد شهر اصفهان به خاطر اهمیت ویژه‌ای که داشت و مدت‌های مدیدی کانون و پایتخت سلسله صفویه بود لذا به همین جهت بیشتر از سایر نواحی مورد توجه مدعیان سلطنت بود همانطوری که اشاره رفت ابوالفتح خان بختیاری از طرف شاهرخ در آن خط حکومت میران مقارن همان ایام علی مردان بختیاری که در صدد چنگ اندازی به اصفهان بود با سپاه معدودی به جانب آن شهر تاخت ولی در نزدیکی اصفهان از سپاه ابوالفضل خان شکست خورد و عقب نشینی اختیار کرد پس از این رخداد کریم خان زند را که در حوالی سلطان آباد بود بود با چهار سوار به کمک خود خواست و به همراه او و برادرش صادق خان زند به اصفهان حمله برد در این جنگ ابوالفضل خواهان شکست خورد و اصفهان به تنگ سه سردار افتاد و حکومتی ناپایدار و متزلزل در اصفهان پا گرفت.
با توجه به خلق و خوی سردار و روحیات متمایز آنها با یکدیگر به زودی نفاق بین آنان حاکم شد و پایه‌های اتحاد ایشان یکباره فرو ریخت کریم‌خان‌زند از صفات نیکو و خصایص حسن بهره می گرفت و میان مردم جلفا و اهالی اصفهان از محبوبیت خاصی نسبت به دو سردار دیگر برخوردار بود به همین دلیل علی‌مردان‌خان چون می دید مردم اصفهان نسبت به به سردار زن توجه خاصی دارند لذا از عاقبت کار بیمناک شد و برای آن که او را سرگرم نماید وی را با سپاه معدودی روان هفته همدان کرد و اندکی بعد ابوالفضل خان را به قتل رسانید و حکومت اصفهان را به حاجی بابا خان بختیاری واگذار کرد علیمردان خان پس از شکست دادن سال خان بیات شیراز را به تصرف خود در آورد کریمخان پس از آنکه به سمت  همدان راهی شد به  مصاف محمد علی خان تکلو حاکم همدان بود درآمد پس از نبردی محمد علی خان تکلو شکست خورد و کریم‌خان شهر همدان را به تصرف خود در آورد و پس از آن که شهر را به صادقان برادر خود واگذار نمود به سمت سنندج شطاف و والی آنجا را نیز به نام حسین علی خان اردلان مطیع ساخت مقارن همین ایام  از آنجایی که  خبر قتل ابوالفضل خان و یورش علیمردان خان را به شیراز به وی به سید به سمت اصفهان برگشت و به مقابله علی‌مردان‌خان رفت دو سپاه یعنی سپاه کریم خان و علی مردان خان در چهارمحال اصفهان رو در روی یکدیگر قرار گرفتند و سپاه علیمردان‌خان تن به شکست داد و به سمت کرمانشاهان متواری شد کریمخان از همان تاریخ یعنی ۱۳۶۵ هجری به وکیل الرعایا معروف گردید. 

نمایش بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن